KADINLARDA CINSEL HORMON YETMEZLIGI-HIPOGONADIZM
Bir kizin ergenlige girmemesi ve adet gormemesi cinsel organ yetmezliginden olur. Bu kizlarda adetler baslamaz. 16 yasina kadar adetlerin baslamamasi bir hastalik isaretidir. Bunun nedeni hipofiz ve hipotalamus hastaliklari olabildigi gibi yumurtalik hastaliklari da olabilir.
Hipofizdeki bazi tumorler, prolaktin hormon fazlaligi, beyin travmasi, hipofiz yetmezligi ve tumorleri nedeniyle FSH ve LH hormonlarinin salgilanamamasi nedeniyle yumurtalik faaliyete gecemez ve adetler baslamaz.
Eger yumurtalikta nedeni bilinmeyen yetmezlik varsa adetler yine olmaz.
Tiroid bezinin az veya cok calismasi ve seker hastaligi da adet bozuklugu yapabilir.
Kadinlarda tek bir adetteki gecikme onemli olmamakla beraber devam eden duzensizlikler onemlidir.
Tipta primer amenore denilen hastalik normal buyume ve gelisme olmasi ve seks karakterlerinin olmasina ragmen 16 yasina kadar hic adet olmamasidir.
Hic adet olamamanin nedeni genellikle genetik veya anatomik bozukluklar olsa da bazi hormon bozukluklari da buna neden olabilir.
En sik nedenler sunlardir:
• Kromozom anormallikleri: %50 sini olusturur.
• Hipotalamusa ait bozukluklar: %20’ni yapar
• Uterus (rahim), serviks (rahim agzi), ve/veya vajinanin yoklugu: %15’ni olusturur.
• Vajinada bolme olmasi ve delik olmayan kizlik zari: %5,
• Hipofiz hastaliklari: %5
• Geri kalan %5 ise diger hormon hastaliklarina baglidir.
Tani
Meme gelisimi yok ve FSH hormonu yuksek ise kromozom analizi yapilmalidir.
Ultrason ile uterus (rahim) ve yumurtalik olup olmadigina bakilmalidir. Rahim yoksa kromozam analizi yapilmalidir.
Rahim varsa hormon incelemeleri yapilir. FSH, LH, prolaktin, testosteron, DHEAS, E2 ve TSH duzeylerine bakmalidir.
FSH ve LH dusuk ise beyin MR tetkiki yapilir.
FSH yuksek ise over (yumurtalik) yetmezligi olabilir. Bu durumda da kromozom analizi yapilmalidir.
Tedavi
Tedavi nedene yonelik olur. Ostrojen eksikse ona gore ilac verilir. Over yetmezligi varsa yine uygun hormonlar verilir.